rnd's website logotoki pona: strona 3 – czasowniki i dopełnienie

Nowe słownictwo na tej lekcji:

strona znaczenie
e (wskazuje obiekt/dopełnienie)
ijo rzecz
ilo narzędzie, przyrząd, maszyna, urządzenie
lipu książka, dokument, papier
lukin oko, patrzeć, widzieć, szukać
olin miłość, kochać, współczucie, sympatia
pali robić, pracować, działać, praca
pana dawać, wysyłać, emitować, nadawać
telo woda, ciecz, nawadniać, czyścić
tomo dom, pokój, budowla

Najprostsza budowa zdania z czasownikiem wygląda następująco:

[rzeczownik] li [czasownik]

Przykładowo:

mije li pali. — Mężczyzna pracuje.

Przymiotniki mogą zostać umieszczone zarówno po rzeczownikach, jak i czasownikach. W tym drugim przypadku obejmują funkcję przysłówka.

jan wawa li pali pona. – Silna osoba pracuje dobrze.

Ponieważ przymiotniki i czasowniki używają tej samej struktury, mogą zaistnieć sytuacje, w których będą trudne do odróżnienia. Na przykład wyrażenie „mi moku” może oznaczać „jem” lub „jestem jedzeniem”.

Czasowniki nie odmieniają się przez czas, dlatego zdanie „sina pali” może oznaczać „pracuję” bądź „pracowałem”. Istnieje sposób na określenie czasu, ale o tym na przyszłej lekcji.

Dopełnienie zdania, czyli to, na czym wykonywana jest czynność, wymaga dodania partykuły „e” i użycia następującej struktury:

[podmiot] li [czasownik] e [dopełnienie]

jan wawa li pali e tomo. — Silna osoba buduje/tworzy dom.

Do dopełnienia również można doczepić przymiotnik.

jan pali li pana e moku pona. — Pracownik podaje dobre jedzenie.

Oto przykładowe zdania:

jan pona mi li pona e ilo lukin. — Mój przyjaciel naprawia narzędzie do patrzenia (okulary, lornetka, mikroskop, itd.).

mi telo e moku. — Ja myję jedzenie.

mi olin e meli mi. — Kocham moją żonę.

Słowo „lukin” nie opisuje wyglądu, a samą czynność patrzenia, dlatego by prawić komuś komplementy na temat tego pierwszego, używa się

sina pona lukin. — Wyglądasz dobrze. („Jesteś dobry/-a wizualnie”.)

Ćwiczenia

A teraz spróbuj przetłumaczyć podane zdania na polski:

  • jan lili li pana e telo lukin.
  • ona li lukin e lipu.
  • soweli ike li utala e meli.
  • jan utala li moku e kili suli.
  • soweli lili li moku e telo.
  • mi telo e ijo suli.

A następujące zdania na toki ponę:

  • Ona kocha wszystkich ludzi.
  • Łazienka („pokój wody”) jest dobra.
  • Wydaję dokumenty.
  • Zły wojownik patrzy na twój dom.
  • Moje narzędzia działają dobrze.

Odpowiedzi

Poprzednia strona Strona początkowa Następna strona

Hosted by Neocities Follow me on Mastodon This page made with Vim SimpleJPC-16 Best viewed in Firefox Alpine Linux The Dreamcast Junkyard Dreamcast Live Blaseball F-Droid jan li lukin e lipu ni lon tenpo mute Jet Set Radio Live Trans Rights Now!
Website created and updated by /dev/urandom. Source code available on the GitLab page.